Katiplik adayları için hukuk terimleri
Mülakat ve klavye metinlerinde sık geçen kavramları kısa tanım ve örnek cümleyle tekrar et.
Adli Kontrol
Tutuklama yerine uygulanan daha hafif koruma tedbiridir.
Örnek: Sanık hakkında adli kontrol kararı verildi.
Adli Sicil
Kişinin kesinleşmiş ceza mahkûmiyetlerine ilişkin kayıttır.
Örnek: Başvuruda adli sicil kaydı istenebilir.
Adli Yardım
Maddi durumu yetersiz olan kişiye yargılama giderleri bakımından sağlanan destektir.
Örnek: Mahkeme adli yardım talebini kabul etti.
Alacaklı
Bir borcun ödenmesini talep etme hakkı bulunan kişidir.
Örnek: Alacaklı icra takibi başlattı.
Ara Karar
Yargılamayı sona erdirmeyen ancak dosyanın ilerlemesini sağlayan mahkeme kararıdır.
Örnek: Mahkeme tanıkların dinlenmesi için ara karar kurdu.
Bilirkişi
Çözümü uzmanlık gerektiren konularda görüşüne başvurulan kişidir.
Örnek: Mahkeme dosyanın bilirkişiye gönderilmesine karar verdi.
Borçlu
Bir edimi yerine getirmekle yükümlü kişidir.
Örnek: Borçlu ödeme emrine itiraz etti.
Celse
Duruşmanın yapıldığı oturumdur.
Örnek: Bir sonraki celse tarihi tutanağa yazıldı.
Cumhuriyet Savcısı
Soruşturmayı yürüten ve kamu adına iddia makamını temsil eden yargı mensubudur.
Örnek: Cumhuriyet savcısı iddianame düzenledi.
Davacı
Hukuki koruma talebiyle dava açan kişidir.
Örnek: Davacı alacak talebinde bulundu.
Davalı
Kendisine karşı dava açılan kişidir.
Örnek: Davalı cevap dilekçesini sundu.
Derdest
Hâlen görülmekte olan ve sonuçlanmamış dava veya iş anlamına gelir.
Örnek: Aynı konuda derdest dava bulunduğu bildirildi.
Derkenar
Belge üzerine düşülen kısa açıklama veya kayıt notudur.
Örnek: Dilekçeye derkenar işlendi.
Dilekçe
Kişinin talebini yazılı olarak yetkili makama sunmasını sağlayan belgedir.
Örnek: Davacı dilekçesinde talebini açıkladı.
Dosya Tevzi
Davaların mahkemelere dağıtılması işlemidir.
Örnek: Yeni dava tevzi bürosunda kayda alındı.
Duruşma
Yargılamada tarafların dinlendiği ve işlemlerin mahkeme huzurunda yapıldığı oturumdur.
Örnek: Duruşma günü taraflara tebliğ edilir.
Ek Karar
Ana karar sonrası belirli bir konuda verilen tamamlayıcı karardır.
Örnek: Mahkeme harç konusunda ek karar verdi.
El Koyma
Delil veya malvarlığı üzerinde geçici koruma amacıyla tasarruf yetkisinin sınırlandırılmasıdır.
Örnek: Soruşturmada dijital materyale el koyma kararı verildi.
Esas Numarası
Davanın mahkeme kayıt sistemindeki ana dosya numarasıdır.
Örnek: Dosya esas numarasıyla arşivde bulunabilir.
Feragat
Davacının dava konusu talebinden vazgeçmesidir.
Örnek: Davacı davasından feragat etti.
Gerekçeli Karar
Mahkemenin hükmünü hangi hukuki ve fiili nedenlere dayandırdığını açıklayan karardır.
Örnek: Gerekçeli karar taraflara tebliğ edildi.
Görev
Bir davaya hangi mahkeme türünün bakacağını belirleyen kuraldır.
Örnek: Mahkeme görev yönünden inceleme yaptı.
Haciz
Borçlunun mal veya haklarına alacağın tahsili için hukuken el konulmasıdır.
Örnek: İcra dosyasında haciz talebi oluşturuldu.
Harç
Yargı hizmetlerinden yararlanmak için kanunda öngörülen ödemedir.
Örnek: Dava açılırken gerekli harç yatırıldı.
Hüküm
Mahkemenin yargılama sonunda verdiği nihai karardır.
Örnek: Mahkeme hükmünü açıkladı.
İcra Emri
İlamlı icra takibinde borçluya gönderilen ödeme ve yerine getirme bildirimidir.
Örnek: İcra emri borçluya tebliğ edildi.
İddianame
Cumhuriyet savcısının kamu davası açmak için mahkemeye sunduğu belgedir.
Örnek: İddianame kabul edilince kovuşturma aşaması başladı.
İhtiyati Haciz
Alacağı güvence altına almak için borçlunun malvarlığına geçici el koyma işlemidir.
Örnek: Alacaklı ihtiyati haciz kararı istedi.
İhtiyati Tedbir
Dava sonucunu güvence altına almak için verilen geçici koruma kararıdır.
Örnek: Mahkeme ihtiyati tedbir talebini değerlendirdi.
İlam
Mahkeme kararının resmi ve yazılı örneğidir.
Örnek: Alacaklı ilama dayanarak icra takibi başlattı.
İnfaz
Kesinleşmiş kararın uygulanmasıdır.
Örnek: Ceza infaz işlemleri başlatıldı.
İstinabe
Bir mahkemenin başka yerdeki işlemi başka mahkemeden istemesidir.
Örnek: Tanığın bulunduğu mahkemeye istinabe yazıldı.
İstinaf
İlk derece mahkemesi kararına karşı bölge adliye mahkemesine başvuru yoludur.
Örnek: Davalı istinaf dilekçesi verdi.
İtiraz
Kişinin kendisine yöneltilen işlem veya talebe karşı hukuki karşı çıkışıdır.
Örnek: Borçlu süresi içinde ödeme emrine itiraz etti.
Kabul
Davalının davacının talebini tamamen veya kısmen kabul etmesidir.
Örnek: Davalı alacak talebini kabul etti.
Kanun Yolu
Mahkeme kararlarının üst merci tarafından denetlenmesini sağlayan hukuki başvuru yollarıdır.
Örnek: Karara karşı kanun yolu süresi başladı.
Karar Numarası
Mahkemenin verdiği nihai kararın kayıt numarasıdır.
Örnek: Gerekçeli kararda karar numarası yer alır.
Kayıt Kabul
Gelen evrakın dosyaya alınması ve sisteme işlenmesidir.
Örnek: Dilekçe kayıt kabul birimine verildi.
Keşif
Mahkeme veya yetkili merci tarafından olay yerinde inceleme yapılmasıdır.
Örnek: Taşınmaz uyuşmazlığında keşif günü belirlendi.
Kesinleşme
Bir kararın olağan kanun yollarından geçerek artık değiştirilemez hale gelmesidir.
Örnek: Kararın kesinleşmesi üzerine infaz işlemleri başlatıldı.
Kolluk
Emniyet ve jandarma gibi kamu düzenini sağlayan birimlerdir.
Örnek: Kolluk tutanağı dosyaya sunuldu.
Kovuşturma
İddianamenin kabulünden hükmün kesinleşmesine kadar süren yargılama aşamasıdır.
Örnek: Kovuşturma mahkeme önünde yapılır.
Mahkeme Kalemi
Mahkemede dosya ve yazışma işlemlerinin yürütüldüğü idari çalışma birimidir.
Örnek: Karar tebliği mahkeme kalemi tarafından hazırlanır.
Masraf Avansı
Yargılama giderleri için peşin alınan tutardır.
Örnek: Davacı masraf avansını tamamladı.
Mazeret Dilekçesi
Duruşmaya katılamama nedenini bildiren dilekçedir.
Örnek: Avukat mazeret dilekçesi sundu.
Mübaşir
Duruşma düzenine yardımcı olan ve tarafları salona çağıran adalet personelidir.
Örnek: Mübaşir tanığı duruşma salonuna çağırdı.
Müdafi
Ceza yargılamasında şüpheli veya sanığı savunan avukattır.
Örnek: Müdafi dosyayı incelemek için talepte bulundu.
Müşteki
Suçtan zarar gördüğünü belirterek şikâyette bulunan kişidir.
Örnek: Müşteki duruşmada beyanlarını açıkladı.
Muvafakat
İzin veya onay anlamına gelir.
Örnek: İşlem için ilgilinin muvafakati arandı.
Müzekkere
Mahkeme veya savcılık tarafından başka kurumlara yazılan resmi yazıdır.
Örnek: Nüfus kaydı için ilgili kuruma müzekkere yazıldı.
Müzekkere Cevabı
Yazılan resmi yazıya kurumdan gelen cevaptır.
Örnek: Müzekkere cevabı dosyaya eklendi.
Müzekkere Tekidi
Daha önce yazılan resmi yazıya cevap gelmediğinde yapılan hatırlatma yazısıdır.
Örnek: Kuruma müzekkere tekidi gönderildi.
Müzekkere Yazımı
Mahkemenin bilgi veya belge istemek için resmi yazı hazırlamasıdır.
Örnek: Nüfus müdürlüğüne müzekkere yazıldı.
Nöbetçi Mahkeme
Mesai veya tatil dönemlerinde acil işlemleri yürütmek üzere görev yapan mahkemedir.
Örnek: Talep nöbetçi mahkemeye sunuldu.
Ödeme Emri
Borçluya borcunu ödemesi veya itiraz etmesi gerektiğini bildiren icra belgesidir.
Örnek: Ödeme emri borçluya tebliğ edildi.
Ön İnceleme
Davanın usulî şartlarının ve uyuşmazlık konularının belirlendiği aşamadır.
Örnek: Ön inceleme duruşması için gün verildi.
Reddi Hâkim
Hâkimin tarafsızlığından şüphe edilmesi halinde yapılan başvurudur.
Örnek: Taraf reddi hâkim talebinde bulundu.
Resen
Kendiliğinden, talep olmaksızın yapılan işlem anlamına gelir.
Örnek: Mahkeme yetkiyi resen değerlendirdi.
Sanık
Kovuşturma aşamasında hakkında kamu davası açılan kişidir.
Örnek: Sanık savunmasını mahkeme huzurunda yaptı.
Satış Talebi
Haczedilen malın paraya çevrilmesini istemeye yönelik icra talebidir.
Örnek: Alacaklı süresi içinde satış talebinde bulundu.
Soruşturma
Suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar geçen ceza muhakemesi aşamasıdır.
Örnek: Soruşturma savcılık tarafından yürütülür.
Sulh
Tarafların uyuşmazlığı anlaşarak sona erdirmesidir.
Örnek: Taraflar duruşmada sulh olduklarını bildirdi.
Şüpheli
Soruşturma aşamasında suç işlediği iddiasıyla hakkında işlem yapılan kişidir.
Örnek: Şüphelinin ifadesi müdafii eşliğinde alındı.
Tahkikat
Delillerin toplandığı ve uyuşmazlığın esasının incelendiği yargılama aşamasıdır.
Örnek: Tahkikat aşamasında tanık dinlendi.
Tahliye
Bir yerin boşaltılması veya kişinin serbest bırakılması anlamında kullanılır.
Örnek: Mahkeme tahliye talebini reddetti.
Takip Talebi
Alacaklının icra müdürlüğünden takip başlatmasını istediği belgedir.
Örnek: Takip talebinde alacak miktarı açıkça gösterildi.
Tanık
Uyuşmazlık konusu olaya ilişkin bilgisi olan ve mahkemede dinlenen kişidir.
Örnek: Tanık beyanı tutanağa geçirildi.
Tebligat
Hukuki işlemin ilgili kişiye usulüne uygun olarak bildirilmesidir.
Örnek: Duruşma günü davalıya tebligatla bildirildi.
Temyiz
Kanunda öngörülen kararların üst mahkemece incelenmesi için başvurulan kanun yoludur.
Örnek: Taraf kararı temyiz etti.
Tensip Tutanağı
Davanın ilk incelemesi sonunda yapılacak işlemleri gösteren tutanaktır.
Örnek: Tensip tutanağı taraflara bildirildi.
Tevzi Bürosu
Dava ve işlerin mahkemelere dağıtıldığı birimdir.
Örnek: Dilekçe tevzi bürosuna teslim edildi.
Tutanak
Bir işlem veya olayın kimler tarafından hangi şartlarda yapıldığını gösteren yazılı kayıttır.
Örnek: Duruşmada beyanlar tutanağa geçirilir.
Tutuklama
Kuvvetli suç şüphesi ve tutuklama nedeni bulunduğunda uygulanan koruma tedbiridir.
Örnek: Mahkeme tutuklama talebini değerlendirdi.
Uyap
Yargı birimlerinde elektronik işlem ve dosya yönetimi için kullanılan Ulusal Yargı Ağı Projesidir.
Örnek: Duruşma zaptı UYAP üzerinden kaydedildi.
Uzlaşma
Bazı suçlarda tarafların uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşmasıdır.
Örnek: Dosya uzlaşma bürosuna gönderildi.
Vekaletname
Avukatın kişiyi temsil yetkisini gösteren belgedir.
Örnek: Vekaletname dosyaya sunuldu.
Vekil
Hukuki işlemde tarafı temsil eden avukattır.
Örnek: Davacı vekili dilekçesini sundu.
Yakalama
Kanunda belirtilen şartlarda kişinin özgürlüğünün geçici olarak sınırlanmasıdır.
Örnek: Şüpheli hakkında yakalama kararı çıkarıldı.
Yetki
Bir davaya hangi yerdeki mahkemenin bakacağını belirleyen kuraldır.
Örnek: Davalı yetki itirazında bulundu.
Zabıt Kâtibi
Mahkeme veya icra birimlerinde yazı işleri, tutanak, kayıt ve dosya işlemlerine destek veren adalet personelidir.
Örnek: Duruşma tutanağının düzenlenmesinde zabıt kâtibi görev alır.
Zamanaşımı
Kanunda belirlenen sürenin geçmesiyle bir hakkın ileri sürülmesinin veya ceza takibinin sınırlanmasıdır.
Örnek: Dosyada zamanaşımı itirazı değerlendirildi.